ambtenarenrecht

Het arbeidsrecht voor overheidspersoneel wordt het ambtenarenrecht genoemd. Ambtenarenrecht kent een ander juridisch kader dan het arbeidsrecht, dat in het Burgerlijk Wetboek wordt geregeld. De wet- en regelgeving is vastgelegd in de Ambtenarenwet. Dat is de overkoepelende wet met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren, die ten behoeve van de verschillende sectoren richtlijnen voor het formaliseren van de rechtspositieregelingen geeft.

Ambtenaar

De Ambtenarenwet omschrijft een ambtenaar als iemand, die is aangesteld met als doel werkzaam te zijn in openbare dienst. Dit kunnen diensten en bedrijven zijn, die beheerd worden door de Staat en openbare lichamen, zoals ministeries, gemeenten, provincies, waterschappen en de politie. Ook personen die werkzaam zijn bij een door de overheid ingestelde privaatrechtelijke stichting kunnen onder de werking van het ambtenarenrecht vallen.

Aanstelling

Ambtenarenrecht kent een gesloten stelsel van aanstellings- en ontslaggronden. Een opvallend verschil met het arbeidsrecht is dat ambtenaren door middel van een aanstellingsbesluit worden benoemd in hun functie. In dit besluit is geregeld welke functie de ambtenaar gaat vervullen en in welke salarisschaal hijwordt ingedeeld.

In de regel zal de aanstelling in vaste dienst plaatsvinden. In afwijking hiervan kan een aanstelling in tijdelijke dienst voor bepaalde of onbepaalde tijd plaatsen. Een aanstelling in tijdelijke dienst kan niet onbeperkt worden verlengd. Er mag maximaal die keer een tijdelijke aanstelling worden gegeven. De vierde aanstelling wordt dan als een vaste aanstelling gezien. Bovendien heeft te gelden dat als er binnen een termijn van 36 maanden vier of meer aanstellingen aan een ambtenaar worden verleend, de laatste aanstelling als vaste aanstelling wordt beschouwd.

De aanstelling is een besluit ex artikel 1:3 Algemene wet bestuursrecht (Awb), waartegen bezwaar en beroep openstaat. Kenmerkend voor de ambtelijke rechtspositie is dat de werkgever de rechtspositie van de ambtenaar eenzijdig kan wijzigen door middel van een besluit. Een besluit kan echter ook op verzoek van de ambtenaar tot stand komen. Andere besluiten, waar een ambtenaar mee te maken kan krijgen, zijn het bevorderingsbesluit, overplaatsingsbesluit, schorsingsbesluit of het ontslagbesluit

Ontslag

Ook de regels met betrekking tot het ontslag van ambtenaren zijn anders dan in het arbeidsrecht. De rechtspositie van ambtenaren wordt geregeld in een specifieke rechtspositieregeling.

Binnen het ambtenarenrecht bestaat een gesloten ontslagsysteem, zodat het overheidsorgaan gedwongen is om een ontslaggrond te kiezen die is genoemd in de rechtspositieregeling van de desbetreffende ambtenaar. Het ambtenarenrecht kent  onder andere de volgende ontslaggronden: ontslag op verzoek, ontslag wegens disfunctioneren, ontslag wegens arbeidsongeschiktheid, ontslag wegens zeer ernstig plichtsverzuim (disciplinair ontslag) en een ontslag wegens overige gronden, bijvoorbeeld in het geval van een ernstig verstoorde arbeidsrelatie.

Besluitvorming en bezwaar/beroep

Op alle besluiten, die het dienstverband van de ambtenaar betreffen, is de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) van toepassing. Het bestuursorgaan is verplicht om dergelijke besluiten zorgvuldig voor te bereiden. Het besluit moet bij de ambtenaar worden aangekondigd, voordat het wordt genomen. Deze aankondiging wordt ook wel ‘voornemen’ genoemd.

Vervolgens moet de ambtenaar in de gelegenheid worden gesteld om binnen een redelijke termijn middels een mondelinge of schriftelijke zienswijze op een voornemen te reageren. Het besluit moet goed gemotiveerd zijn en moet de wetsartikelen bevatten, waarop het is gebaseerd. Het bestuursorgaan moet de ambtenaar vervolgens van het besluit op de hoogte stellen, waarbij hij tevens moet worden gewezen op de mogelijkheid om bezwaar te maken.

Op grond van de Awb kan de ambtenaar binnen zes weken bezwaar of beroep tegen een besluit instellen. Wanneer er meerdere besluiten en meerdere bezwaren naast elkaar lopen kan het ambtenarenrecht bijzonder ingewikkeld worden. Als u dus te laat bezwaar maakt, dan is het bezwaar niet-ontvankelijk en kan het besluit nooit meer worden aangevochten. Het is dus belangrijk op tijdig juridisch advies in te winnen.

Wat kan Insight Legal betekenen?

De advocaten van Insight Legal hebben ruime kennis van en ervaring met alle aspecten van het ambtenarenrecht en kunnen u adviseren en bestaan in procedures over onder meer de volgende kwesties:

  • aanstellingsbesluit en arbeidsvoorwaarden
  • arbeidsomstandigheden
  • bevorderingsbesluit
  • functiewaardering
  • overplaatsingsbesluit
  • ontslagbesluit
  • reorganisatie en sociale plannen
  • schorsingsbesluit

Contact

Heeft u vragen over ambtenarenrecht of wilt u rechtsbijstand in een procedure neem dan contact met Insight Legal op.

Jelle Braak

Advocaat

030 - 245 19 67